خاطره بازی با تیتراژهای ماندگار-۱۵۱؛ مهاجران، آقای پتیبل و چند قصه دیگر آهنگسازی که رد پایش پاک نمی شود

پیلانو: موسیقی تیتراژ مجموعه مهاجران همچون ملودی های خاطره انگیز برای بینندگان دهه شصت و هفتاد تلویزیون است که توانسته خودرا به عنوان یکی از ماندگارترین تیتراژها به ذهن مخاطبان بسپارد.
دریافت ۱ MB

خبرگزاری مهر-گروه هنر؛

کارکرد تیتراژ چیزی شبیه به جلد کتاب است که طراحش تلاش می کند با انتخاب عناصر، فرم ها و چینش ها با کمک گرافیک و موسیقی مخاطب یک اثر را در جریان موضوع قرار دهد. شرایطی که گاهی بسیار نکته سنج، اندیشمندانه و حساب شده پیش روی مخاطبان قرار می گیرد و گاهی هم به قدری سردستانه و از روی ادای یک تکلیف الزامی ایجاد می شود که بیننده را از اساس از یک اثر تصویری دور می کند.
آنچه بهانه ای شد تا بار دیگر رجعتی به کلیدواژه «تیتراژ» داشته یم، مروری بر ماندگارترین و خاطره سازترین موسیقی های مربوط به برخی برنامه ها و آثار سینمایی و تلویزیونی است که برای خیلی از مخاطبان دربرگیرنده خاطرات تلخ و شیرینی است و رجوع باردیگر به آنها برای ما در هر شرایطی می تواند یک دنیا خاطره به همراه داشته باشد. خاطره بازی بعد از شروع و انتشار در نوروز ۱۴۰۰ و استقبال مخاطبان از آن، ما را بر آن داشت در چارچوب یک خاطره بازی هفتگی در ایام جمعه هر هفته، روح و ذهن مان را به آن بسپاریم و از معبر آن به سال هایی که حال مان بهتر از این روزهای پردردسر بود، برویم.
«خاطره بازی تیتراژهای ماندگار» عنوان سلسله گزارشی آرشیوی با همین رویکرد است که به شکل هفتگی می توانید در گروه هنر خبرگزاری مهر آنرا دنبال کنید.
در صدو پنجاه و یکمین شماره از این روایت رسانه ای به سراغ موسیقی تیتراژ یکی از مهم ترین و خاطره انگیزترین انیمیشن های دهه شصت و هفتاد رسانه ملی رفتیم که در آن روزگار با نام سریال «مهاجران» به مخاطبان و بینندگان معرفی شد؛ کارتونی با شخصیت های جالب توجه که هریک از آنها در همان روزگار موجب شدند تا هرکدام از ما در زندگی واقعی، از آنها ما به ازایی بسازیم و با این مشابه سازی لحظاتی را به شوخی و خنده بگذرانیم. کارتونی که موسیقی تیتراژش بازنمایی روزگاری است که از اسباب بازیهای مجازی این سال ها خبری نبود و تنها دلخوشی خردسالان و نوجوانانش همین کارتون هایی بود که تمام و کمال در حافظه شنیداری شان ثبت و ضبط و تبدیل به شناسه هویتی آنها شد؛ نسلی که در کم توقع ترین شرایط ممکن بهترین خاطره ها را با این موسیقی ها و تصاویر ساختند.
«مهاجران» که نام اصلی آن «لوسی رنگین کمان جنوب» بود، یک مجموعه تلویزیونی «انیمه» پنجاه قسمتی ژاپنی بر مبنای رمان «رنگین کمان جنوبی» به نویسندگی فیلیس پیدینگتون استرالیایی است که پخش آن در اوایل دهه شصت شروع شد.
این انیمیشن نخستین بار در ایران بین سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۲ با عنوان «مهاجران» نمایش داده شد. البته «مهاجران» محصول استودیوی ژاپنی نیپون انیمیشن بود. استودیویی که نقش برجسته ی در تحول دنیای انیمیشن سازی و تکامل این صنعت داشت. هایائو میازاکی که حال محبوبترین انیمیشن ساز دنیاست یکی از بنیانگذاران این استودیو بود. هیروشی سایتو کارگردان و آکیرا میازاکی هم نویسنده فیلم نامه انیمیشن «مهاجران» بودند.
داستان «مهاجران» در رابطه با دختر نونهالی به نام لوسی است که خانواده اش تصمیم می گیرند از انگلستان به کشور استرالیا مهاجرت کنند، آنها در حین مهاجرت با مشکلاتی روبه رو می شوند. البته این سفر هیجاناتی را هم به همراه دارد و آنها در استرالیا در شهر آدلاید زندگی جدیدی را آغاز می کنند. لوسی و خواهرش کِیت از اینکه تجربیات جدیدی به دست می آورند، لذت می برند. آنها با اشخاص جدیدی همچون شخصیت معروف آقای پتیبل و آن سگ معروفش آشنا می شوند، حیوانات جدیدی پیدا و ماجراهایی را دنبال می کنند.
البته ذکر این نکته هم خالی از لطف نیست که فارغ از آنچه از این مجموعه های انیمه در حوزه موسیقی تیتراژش به یادمان ماند، دوبله های کم نظیر کارتون هم نقش بسیار ارزشمندی در خاطره سازی آن ایفا کرده اند. صداهایی که الحق و الانصاف یکی از نمادهای مکمل ثبت ملودی هایی است که از انیمه ها به یادگار مانده و حیف است حالا که رجعتی به کارتون «مهاجران» داریم از گویندگان این مجموعه همچون صادق ماهرو، ناهید امیریان، فریبا شاهین مقدم، اکبر منانی، بدری نوراللهی، مینو غزنوی، مهوش افشاری، ظفر گرایی، عباس سعیدی، مهدی آژیر، منوچهر والی زاده، سیمین سرکوب، کنعان کیانی، محمد عبادی، پری هاشمی، عزت الله مقبلی، مهین بزرگی یادی نکنیم که برای صداپیشگی چه برای این مجموعه و چه دیگر آثاری از این دست سنگ تمام گذاشتند.
اما طبیعتا یکی از مهم ترین مولفه هایی که سبب ماندگاری انیمه «مهاجران» در میان مخاطبان شد، طبیعتا موسیقی تیتراژ ایرانی آن بود که با تیتراژ نسخه اصلی تفاوت داشت. مسیری که بواسطه خلاقیت و ملودی سازی هنرمندی به نام کویجی ساکاتا که در کارنامه کاری خود انبوهی از موسیقی ها و ملودی های خاطره سازی را ضبط و ثبت کرده توانست برگ برنده این انیمیشن باشد و آنرا تبدیل به یک بسته تاریخی خاطره انگیز برای ما کند.
همان طور که پیشتر هم در رابطه با این هنرمند توضیح داده شده بود آن چه آهنگساز این سریال ماندگار برای موسیقی متن و بخصوص موسیقی تیتراژ آن به کار گرفت، ساخت و پردازش ملودی هایی بود که به صورت مستقیم با احساسات انسانی سروکار دارد. شرایطی بسیار مهم در آهنگسازی ملودرام هایی در رسته «اوشین» که چندان کار آسانی هم نیست و باید بشکلی مورد هدایت قرار گیرند که بتواند در جای جای سریال گوش مخاطب را بسمت خود جلب نماید. درست در جایی که شاید نتوان بخشی از احساسات را با تصویر بیان کرد این موسیقی است که می تواند برای تهییج عاطفی مخاطب به کمک دست اندرکاران اثر بیاید.
چارچوبی که اساساً در انواع و اقسام ارائه های موسیقایی میتوان آنرا جست وجو کرد، اما آن چه مهم می باشد خلاقیت، تکنیک و طراحی است که یک آهنگساز برای چنین مقولاتی درنظر می گیرد و میبایست در برگیرنده ابعاد مختلف و عمیقی باشد و هم در فضاسازی و هم در بیان احساسات مورد نظر، نقش مهمی را ایفا می کند. فرآیندی که در بعضی موارد یا آش را شور و یا بی نمکِ بی نمک می کند و طبیعتاً اگر این دقت در زمان بندی و خلاقیت توسط آهنگساز به خوبی طراحی و پیاده سازی شود، بطور قطع ملودی مورد نظر تأثیر خارق العاده ای روی مخاطب می گذارد.
به هر ترتیب با اینکه موسیقی تیتراژ درنظر گرفته شده برای نسخه ایرانی انیمه «مهاجران»، نسخه اصلی موسیقی تیتراژ آن نبود اما هرچه هست فضایی را فراهم نمود که بینندگان دیگر حتی سراغ نسخه اصلی هم نروند. این ملودی توانست تبدیل به یکی از مهم ترین و بهترین موسیقی تیتراژهای به جای مانده از کارتون های دهه شصت شود. در حالیکه دیگر از این خاطره سازی ها آنطور که باید و شاید خبری نیست اما رجعت باردیگر به چنین آهنگ هایی می تواند شنونده را در این روزگار سخت وارد قطار زمانی کند که در دهه شصت تجربه های دلنشینی را برایمان رقم زد.
بطور خلاصه داستان مهاجران در ارتباط با دختر نونهالی به نام لوسی است که خانواده اش تصمیم می گیرند از انگلستان به کشور استرالیا مهاجرت کنند، آنها در حین مهاجرت با مشکلاتی روبه رو می شوند. فرآیندی که در بعضی موارد یا آش را شور و یا بی نمکِ بی نمک می کند و طبیعتاً اگر این دقت در زمان بندی و خلاقیت توسط آهنگساز به خوبی طراحی و پیاده سازی شود، قطعا ملودی مورد نظر تأثیر خارق العاده ای روی مخاطب می گذارد. به هر ترتیب با آنکه موسیقی تیتراژ دیده شده برای نسخه ایرانی انیمه مهاجران، نسخه اصلی موسیقی تیتراژ آن نبود اما هرچه هست فضایی را فراهم نمود که بینندگان دیگر حتی سراغ نسخه اصلی هم نروند.

منبع: پیلانو