چرا صدای اقوام ایرانی در آثار حماسی اینروزها شنیده نمی شود؟

به گزارش پیلانو به نقل از خبر آنلاین به نقل از ایلنا، در چند ماه گذشته بعضی از هنرمندان عرصه موسیقی دستگاهی و پاپ به تولید آثاری با تأکید بر جنگ، شهادت، وطن دوستی و ایثار پرداخته اند. مداحان هم پای کار بوده اند و در تمام تجمعات شبانه مردمی به اجرای آثاری جدید با محتوای جدید و مضامینی مربوط به وقایع امروز کشور پرداخته اند.
آن چه در میانه این میدان جایش خالی بوده و به گوش مخاطب نرسیده، قطعات و مقام هایی در قالب موسیقی نواحی مختلف ایران است. بدون شک موسیقی نواحی ایران که اساس آن مقام های سازی و آوازی است و پیشینه ای چند هزارساله دارد، امکانی برای عرضه آثار حماسی و ملی میهنی است. هرکدام از اقوام ایرانی برمبنای فرهنگ، اقلیم و خصوصیت های جغرافیای در طول قرن ها به ساخت و عرضه آثاری با مضامین ملی، میهنی و حماسی پرداخته اند. مناسبت های مذهبی، ملی، عزا و عروسی و کار در موسیقی نواحی ایران جایگاهی ویژه دارد و گواه این توجه، آئین هایی است که اساس شان موسیقی و مقام و ساز و نواست. حال این که چه تعداد از این آئین ها همچنان وجود دارند و کدام ها منسوخ شده اند سوالی دیگری است که مجال و فرصت دیگری را می طلبد. در نهایت اینکه، برمبنای آن چه از جنگ دوازده روزه تا به هم اکنون شنیده ایم، جای خالی موسیقی های فولک و محلی در بین آثار تولیدی و اجرا شده بشدت احساس می شود. از سویی دیگر هنرمندان عرصه نواحی اشخاصی کم توقع هستند و همواره نشان داده اند که در وقایع مهم اجتماعی پای کار بوده اند اما چرا از آنها برای تولید و اجرا دعوت به عمل نیامده است؟
رضا مهدوی (موسیقی پژوه، نوازنده و کارشناس) در ارتباط با چالش عدم توجه به موسیقی نواحی طی دوران جنگ و پساجنگ به ایلنا توضیحاتی داد.
وی در پاسخ به این پرسش که موسیقی نواحی مختلف کشور چقدر در طول تاریخ به مقوله دفاع و حماسه بها داده، اظهار داشت: شاید باور نکنید، اما موسیقی نواحی ایران مملو از لالایی هاست که مادران برای فرزندانشان می خوانده اند و در تمام قومیت ها نمونه هایی از آن وجود دارد.
ایرانیان هیچگاه جنگ طلب نبوده اند
مهدوی اضافه کرد: حتی در بین اقوام ایرانی، شکار هم موسیقی داشته است. درگذشته این پدرها بوده اند که به جنگ می رفته اند. سرزمین ما جنگ های بسیاری داشته، اما تاریخ نشان داده جنگ طلب نبوده ایم و همواره دفاع کرده ایم. برای کشاورزان و پیشه ورزان هم در طول تاریخ آثاری ساخته شده که موسیقی کار محسوب می شوند. چنین آثاری چه در سوگ ها و چه در شادی ها، در خود حماسه داشته اند و دارند. همه این موارد سبب شده که موسیقی هم پای مشاغل مختلف در جای جای ایران حیات داشته باشد. ما هم در دنیای امروز باید از این امکان بهره برداری نماییم.
جای خالی موسیقی نواحی در تجمعات شبانه
وی با تأکید بر این که آن چه ما به عنوان موسیقی نواحی داریم، اساسش قومیت های ایرانی است که از گذشته تابحال قابلیت های فراوانی داشته، اضافه کرد: طی چند ماه گذشته مردم، شبها بیرون آمده اند تا از تمامیت ارضی دفاع کنند. در این بین شاهد بوده ایم که آثار مختلفی توسط موسیقی دان ها و مداحان تولید و اجرا شده است. این رویه اتفاق خوبی است اما باید درنظر داشت که از موسیقی نواحی ایران و آثار محلی کمتر بهره برده ایم که این به خودی خود جای سوال دارد.
تاکید بر بازتولید آثار فولکوریک در وضعیت فعلی
مهدوی اشاره کرد: آثاری داریم که بستر آنها موسیقی نواحی است و حدودا تمام ایرانیان و فارسی زبان ها آنها را می شناسند. چنین قطعاتی می توانند باردیگر تنظیم و اجرا شوند. اتفاقا در چنین شرایط و فضایی است که می تواند به تهییج بیشتر مردم منجر شود و انسجام بیشتری را بوجود آورد.
مهدوی اضافه کرد: شما توجه کنید که در تهران هم قومیت های مختلفی زندگی می کنند. بدون شک اگر در برنامه ها و میدان ها انواع موسیقی ها و ملودی ها را داشته باشیم، خواه ناخواه کیفیت تولیدات و اجراها را بالاتر برده ایم.
اهالی موسیقی نواحی را گردهم آوریم
وی در پاسخ به این پرسش که برای پرداختن به موسیقی نواحی ایران در دوران جنگ چه تمهیداتی لازم است، اظهار داشت: به صورت مشخص فرد یا افراد یا نهادی باید پای کار بیاید و هنرمندان عرصه نواحی را گردهم آورد که این طور نبوده است. به هر حال این پتانسیل وجود دارد که آثار نواحی را به سرودهای انقلابی و مقاومتی و میهنی تبدیل کنیم؛ اما خُب شرایط باید مهیا شود.
جوانان مستعد را دریابیم
مهدوی اظهار داشت: آگاه هستم که در این شرایط جنگی، بعضی از جوان های فعال در حوزه موسیقی نواحی آثاری را عرضه می کنند. به دلایلی چون ضعیف بودن شعر یا موسیقی، موارد اغلب این آثار رد می شوند. در عین حال اشخاصی را داریم که در تولیدات و اجراهای خود حداقل استانداردها را دارند. این دسته از افراد باید آزمون و خطا کنند و طی چنین روندی است که کیفیت آثار مشخص خواهند شد.
رضا مهدوی در پاسخ به این پرسش که اگر نهادهای مختلف برای پرداختن به موسیقی آیینی و حماسیِ نواحی ایران از او کمک بخواهند، می پذیرد یا خیر، اظهار داشت: من این همکاری را وظیفه خودم می دانم. خدمت بزرگی است اگر بتوانم به موسیقی دان ها و بویژه قشر علاقمند و مستعدِ جوان کمک برسانم و آنها را یاری کنم. باید ما و هنرمندان در اینروزها کنار مردم باشیم.
صدا و سیما کم کاری نکند
او در آخر از عملکرد صدا و سیما نسبت به رویکردش به موسیقی نواحی ایران، انتقاد نمود و اظهار داشت: تلویزیون حتی برای یکبار هم که شده باید به پخش آثار بپردازد. تا در نهایت طی آزمون و خطاهایی که صورت می گیرد فضا برای پخش آثار فولکوریک و محلی باز شود. در چنین رویه ای است که استعدادهای جوان هم شناخته خواهند شد.
59243
خلاصه اینکه حال اینکه چه تعداد از این مراسم ها بازهم وجود دارند و کدام ها منسوخ شده اند سوالی دیگری است که مجال و فرصت دیگری را می طلبد. همه این موارد سبب شده که موسیقی هم پای مشاغل مختلف در جای جای ایران حیات داشته باشد. با این حال اشخاصی را داریم که در تولیدات و اجراهای خود حداقل استانداردها را دارند.

منبع: پیلانو